| | |
| ||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||
|
OBRAZLOŽENJE CARINSKOG ZAKONA
Ustavni osnov za donošenje ovog zakona je član 90. tačka 4. Ustava Republike Srbije.
S obzirom na osnovno opredelenje Državne zajednice Srbije i Crne Gore da postane punopravan član STO i EU, ona se našla pred obimnim zadatkom usaglašavanja svog zakonodavstva sa zakonodavnom regulativom Evropske zajednice i pravilima STO. Jedna od oblasti koja iziskuje potpuno usklađivanje propisa je i carinski sistem. Obzirom da je uređenje carinskog sistema u nadležnosti članica državne zajednice, pristupilo se izradi Predloga Carinskog zakona. Osnovni zahtev i motiv je bio da se pripremi jedan savremeni tekst, koji je maksimalno harmonizovan sa carinskim propisima Evropske unije i koji treba da omogući brz i efikasan carinski postupak. Naime, važeći Carinski zakon, koji je donet još 1992. godine ("Službeni list SRJ", br. 45/92, ... i 36/2002) delimično sadrži odredbe i stavove iz Opšteg sporazuma o carinama i trgovini (GATT) kao i Svetske carinske organizacije, što se u ovom momentu ekspanzije međunarodne trgovine i saobraćaja, pokazalo nedovoljnim. Predlog zakona, po svojoj strukturi ima dva dela. U prvom delu se uređuju pitanja koja su vezana za prava i obaveze učesnika u carinskom postupku, a u drugom delu nadležnosti i organizacija Uprave carina. Važeći Zakon o Carinskoj službi («Sl.list SFRJ» br. 56/80 i 49/87), izrađen je u doba prethodne Jugoslavije,odražavajući organizaciju funkcije i potrebe carinske službe tog vremena. Ovaj zakon, donet na osnovu odredaba Zakona o osnovama sistema državne uprave... zbog poznatih događaja u prethodnoj deceniji nije menjan i u sadašnjem momentu je potpuno prevaziđen. Polazeći od navedenog, a koristeći evropske standarde (EU Blueprints) i najbolju praksu carinskih zakonodavstava zemalja članica Evropske unije, izrađen je Predlog Carinskog zakona koji sadrži osnovne institute i principe na kojima se zasniva Carinski zakon Evropske Unije, a što je u skladu i sa stavovima Svetske trgovinske organizacije i Svetske carinske organizacije, kao i osnovnim opredelenjima iz Opšteg sporazuma o carinama i trgovini (GATT), naročito kada su u pitanju carinska vrednost, poreklo robe, carinska procedura, zaštita prava intelektualne svojine i dr. Ovaj Zakon sadrži institute, ovlašćenja i odgovornosti carinske službe koji do sada nisu korišćeni u sprovođenju carinskog postupka i organizacije carinske službe, a koji su preduslov za sprovođenje osnovnih ciljeva službe i to: - brz i jednostavan prelazak putnika, robe i prevoznih sredstava preko graničnih prelaza; - dosledna i striktna primena propisa za čija sprovođenja je odgovorna carinska služba; - efikasna naplata budžetskih prihoda; i - suzbijanje krijumčarenja i povreda propisa. Zakon sadrži XII delova kojima se reguliše carinsko područje, carinski pogranični pojas, carinski prelaz, carinska roba, carinska vrednost, poreklo robe, mere carinskog nadzora, carinski postupci, carinske povlastice, prava i obaveze učesnika u carinskom postupku kao i ovlašćenja carinskih organa. Zakonom se utvrđuje i nadležnost Uprave carina i drugih organa za sprovođenje odredaba ovog zakona, kao i drugih zakona, čije je sprovođenje povereno Upravi carina, odnosno drugim organima, kao i organizacijama, obavljanje poslova i upravljanje carinskom službom, ovlašćenja carinskih službenika, ovlašćenja i odgovornosti u prikupljanju, evidentiranju, obradi i zaštiti podataka u vezi sa poslovima carinske službe, kao i postupak prijema radnika, raspoređivanja, napredovanja u službi, prava, obaveze i odgovornosti carinskih službenika. Ovaj zakon je u funkciji praćenja savremenih tokova robe i kapitala, otvorene tržišne ekonomije i sve veće liberalizacije prometa robe i usluga sa jedne strane, a sa druge strane obezbeđuje zaštitu domaće proizvodnje njen tehničko-tehnološki razvoj i napredak kao i ravnopravnost svih učesnika u robnom prometu. Savremenost ovog zakona se ogleda i u činjenici pojednostavljenja carinske procedure, njenog bržeg i efikasnijeg obavljanja, (mogućnost podnošenja carinskih isprava elektronskim putem), što sve zajedno treba da doprinese ubrzanju carinskog postupka i smanjenju troškova u spoljno-trgovinskom prometu. Ovim zakonom se takođe daju i velika ovlašćenja organima carinske službe u sprovođenju carinskih propisa kao i pravo na adekvatnu zaštitu ostalim učesnicima u carinskom postupku. Naročito su velika ovlašćenja carinskih radnika u postupku kontrole robe za vreme i nakon njenog prelaska preko carinske linije, što je propraćeno i propisivanjem krivičnog dela krijumčarenja kao i odgovarajućih carinskih prekršaja i visokih novčanih kazni za prekršioca u zavisnosti od visine uskraćenih dažbina ili vrednosti robe kao predmeta prekršaja, a sve u cilju sprečavanja nelegalne trgovine i sive ekonomije na domaćem tržištu.
Ad. čl. 1. – 4. U ovim članovima se nabrajaju osnovni instituti carinskog sistema koji će biti predmet regulisanja ovog zakona kao što su, carinsko područje, carinski pogranični pojas, carinski prelaz, carinska roba, carinska vrednost kao i prava i obaveze učesnika u carinskom postupku te ovlašćenja carinskih organa. Posebno se definiše područje primene ovog zakona, u smislu što će se primenjivati na celom carinskom području Srbije, ukoliko posebnim zakonom i međunarodnim ugovorom nije drugačije predviđeno. Takođe se, imajući u vidu principe Kjoto konvencije, ističe da se carinski postupak zasniva na principima slobodne trgovine uz obezbeđenje efikasne carinske kontrole. Poseban akcenat se stavlja na primenu informacione tehnologije u radu carinskih organa i službi, kao i na javnost i transparentnost rada tih organa. Odredbama ovih članova utvrđuje se i nadležnost Uprave carina i drugih organa za sprovođenje odredaba ovog zakona, kao i drugih zakona čije je sprovođenje povereno Upravi carina, odnosno drugim organima, kao i organizacija, obavljanje poslova i upravljanje carinskom službom, ovlašćenja carinskih službenika, ovlašćenja i odgovornosti u prikupljanju, evidentiranju, obradi i zaštiti podataka u vezi sa poslovima carinske službe, kao i postupak prijema radnika, raspoređivanja, napredovanja u službi, prava, obaveze i odgovornosti carinskih službenika. Ad. čl. 5. U ovom članu su date definicije najvažnijih pojmova i instituta koji se koriste u tekstu zakona, a radi njihove pravilne i jednobrazne primene. Ad. čl. 6. Ovim članom se definiše carinsko područje, kao područje koje obuhvata državnu teritoriju, teritorijalne vode, vazdušni prostor iznade srbije, ograničene carinskom linijom koja je istovetna sa državnom, odnosno administrativnom granicom Srbije. Ad. čl. 7. Carinski pogranični pojas se posebno definiše u odnosu na položaj carinske linije, pa se određuje pogranični pojas na kopnu, graničnom jezeru i moru, kao i ovlašćenja carinskih službenika u tom pojasu. Vlada se ovlašćuje da odredi prostor carinskog pograničnog pojasa, prava i obaveze lica koja žive u carinskom pograničnom pojasu. Ad. čl. 8. U ovom članu se daje definicija i vrste carinskih prelaza. Vlada utvrđuje mesta gde će se otvarati carinski prelazi, kao i njihovu kategorizaciju, dok se projektovanje, izgradnja i rekonstrukcija carinskog prelaza i to za deo koji je određen za sprovođenje carinskog nadzora i carinskog postupka, vrši na osnovu saglasnosti direktora, a u cilju obezbeđenja najcelishodnijih rešenja u pogledu prostorija i opreme za sprovođenje carinskog nadzora. Ad. čl. 9. - 11. Ovim članovima se utvrđuje koja roba i u kojim slučajevima se može prenositi preko carinskih prelaza za pogranični saobraćaj.Direktor je ovlašćen da odredi vreme u kome će se vršiti prenos robe preko carinskih prelaza. Promet robe koja podleže graničnim inspekcijskim kontrolama će se vršiti samo preko carinskih prelaza koji su posebnim propisima određeni za promet takve robe. Ad. čl. 12. Carinska roba je definisana u smislu da je to svaka roba koja se u carinsko područje uvozi, odnosno unosi ili prima, koja se iz tog područja izvozi, odnosno iznosi ili šalje ili se preko tog područja tranzitira, odnosno pronosi. Carinskom robom se dakle smatra svaka roba koja je prometu preko carinske linije bez obzira da li se radi o spoljnotrgovinskom prometu kao vrsti privredne delatnosti ili je u pitanju roba koju fizička lica šalju, primaju ili nose sobom. U stavu 2. se precizira koja se to još roba, zbog svojih specifičnosti ima smatrati carinskom robom. U stavu 3. se preciziraju stvari koje se prenose preko carinske linije, ali nemaju tretman carinske robe. Ad. čl. 13. Kad postoji osnovana sumnja da se carinska roba nad kojom nije sproveden carinski postupak, nađe kod državnih organa kao predmet postupka koji se vodi kod tih organa, ovim članom obavezuju se sudovi, organi unutrašnjih poslova, inspekcije i dr. državni organi da takvu robu koja se nalazi kod njih, a koju su privremeno ili konačno oduzeli, prijave najbližoj carinarnici. Ovom odredbom nije propisana obaveza predaje robe i prevoznih sredstava, koji se nalaze kod državnih organa, već samo obaveza prijavljivanja nabližoj carinarnici. To znači da takvu robu ili prevozno sredstvo, koji su prijavljeni carinarnici, može sud i da izloži javnoj prodaji, s tim što se ne mogu predati kupcu pre nego što se plate carina i druge uvozne dažbine.
| |||||||||||||||||||
